فرانسیس فن لی ’50، SM ’51، دکترای ’66، استاد سابق دپارتمان مهندسی برق و علوم کامپیوتر MIT، در 12 ژانویه، حدود دو هفته قبل از تولد 97 سالگی اش درگذشت.
لی در سال 1927 در نانجینگ چین و نزد پروفسورهای لی رومیان و ژو هویجانگ به دنیا آمد و زبان انگلیسی را از پدرش که مدرس دپارتمان انگلیسی دانشگاه ووهان بود آموخت. تسلط لی به این زبان منجر به سمتی به عنوان مترجم در دفتر خدمات استراتژیک ایالات متحده و در نهایت دریافت گذرنامه و مجوز از دولت چین برای تحصیل در ایالات متحده شد.
لی در سال 1948 چین را با کشتی بخار ترک کرد تا تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی در MIT دنبال کند. او پیش از روی آوردن به صنعت، مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را به ترتیب در سال 1950 و 1951 در رشته مهندسی برق گرفت. در همین زمان او دوباره با دوستی که در چین می شناخت و از آن زمان مهاجرت کرده بود، آشنا شد. او با ترزا جین لی ازدواج کرد و این دو فرزندشان فرانکلین، الیزابت، گلوریا و روبرتا در دهه بعد به دنیا آمد.
در طول 10 سال فعالیت صنعتی خود، لی با نقش‌هایی در Ultrasonic (جایی که روی سرووهای نوع ابزار، طراحی مدار و شبیه‌ساز موشک کار می‌کرد)، RCA Camden (جایی که روی یک پردازنده آزمایشی اشتراک‌گذاری دیجیتالی برای فروشگاه بزرگ کار می‌کرد، متمایز شد. تعاملات در محل فروش) و UNIVAC Corp. (جایی که او نقش‌های مختلفی را برعهده داشت، که در اوج کار فیلادلفیا برنامه‌ریزی سیستم‌های محاسباتی نسل بعدی بود.)
لی در سال 1966 برای دریافت دکترای خود به MIT بازگشت، سپس به عنوان دانشیار به دپارتمان مهندسی برق در آن زمان پیوست و با مسئولیت مرتبط با آزمایشگاه تحقیقاتی الکترونیک (RLE). در آنجا او موضوع مطالعات دکترای خود را دنبال کرد: توسعه ماشینی که متون چاپی را با صدای بلند می خواند – هدفی بسیار بلندپروازانه و پیچیده برای آن زمان.
کار بر روی «ماشین خواندن RLE»، همانطور که نام داشت، ذاتاً بین رشته‌ای بود و لی از تأثیرات معاصران متعددی از جمله زبان‌شناسان موریس هال و نوام چامسکی استفاده کرد. مهندس کنت استیونز، که نظریه کوانتومی تولید و تشخیص گفتار، گفتار انسان را به ترکیبات گسسته و محدود صدا تقسیم می کند. یکی از بزرگترین کمک های لی به ماشینی که او ایجاد کرد دونالد تروکسل، یک سیستم ذخیره سازی هوشمند و کارآمد بود که از کلمات ریشه، پیشوندها و پسوندها استفاده می کرد تا ترکیب بلادرنگ نیم میلیون کلمه انگلیسی را امکان پذیر کند، در حالی که فقط برای حدود 32000 کلمه به ذخیره سازی نیاز داشت. این تصمیم نمادی از رویکرد خلاقانه لی برای حل مسائل پیچیده تحقیقاتی بود، رویکردی که احترام و تحسین همکاران و معاصرانش را به همراه داشت.
با انعکاس دستاوردهای چشمگیر لی چه در صنعت و چه در ساخت دستگاه خواندن، او در سال 1969، تنها سه سال پس از اخذ دکترای خود، به استادی کامل ارتقا یافت. جوایز و قدردانی های زیادی از جمله بورسیه IEEE در سال 1971 و جایزه بهترین انتشارات انجمن مهندسی صدا در سال 1972 به دنبال داشت. او به طور مداوم از بودجه بیشتر برای ادامه آموزش حرفه ای برای اعضای هیئت علمی، به ویژه آنهایی که دیگر هیأت علمی پایین تر نیستند، حمایت کرده و از آن حمایت کرده است، و توسعه مستمر را به عنوان یک اولویت مهم اما اغلب نادیده گرفته می شود.
کار تحقیقاتی لی به تحقیقات جدید و کاربردهای تجاری و عملی ادامه داد – در سال 1969، او به همراه چارلز باگناسکی، American Data Sciences را تأسیس کرد و بعداً نام شرکت را به Lexicon Inc تغییر داد. این شرکت در ساخت دستگاه‌هایی تخصص دارد که کار لی را در فشرده‌سازی و گسترش سیگنال دیجیتال گسترش می‌دهد: به عنوان مثال، اولین کمپرسور گفتار و شیفتر صوتی که به‌عنوان یک ابزار آموزشی برای دانش‌آموزان نابینا و کسانی که اختلالات پردازش گفتار دارند به بازار عرضه شد. این دستگاه که Varispeech نام دارد، به دانش‌آموزان اجازه می‌دهد تا مطالب نوشتاری را بدون از دست دادن صدا سرعت ببخشند، درست همانطور که شنوندگان کتاب‌های صوتی مدرن سر خود را برای جذب کتاب‌ها با سرعت دلخواه خود تسریع می‌کنند. نوآوری‌های بعدی لی شامل کمپرسور زمان مدل 1200 بود که یک جزء فیلم و ویدیو را به روند افزایش سرعت اضافه کرد و به تهیه‌کنندگان تلویزیون اجازه داد تا به طور ماهرانه‌ای سرعت یک فیلم، کمدی یا تبلیغاتی را افزایش دهند تا دقیقاً یک بازه زمانی محدود را بدون نیاز به متوسل شدن به آن پر کنند. برش ایجاد کنید برای این کار، او جایزه امی را برای مشارکت فنی در تدوین دریافت کرد.
در اواسط تا اواخر دهه 1980، حرفه آکادمیک تأثیرگذار لی با یک سری تراژدی های عمیقاً شخصی، از جمله قتل دخترش روبرتا در سال 1984 و متعاقب آن مرگ ناگهانی همسرش ترزا و پسرش هی، فرانکلین، به پایان رسید. لی که از ضررهای خود خسته شده بود، سرانجام تصمیم گرفت زودتر بازنشسته شود و انرژی خود را صرف شفا کند. در طول دو دهه آینده، او جهان را به طور گسترده کشف کرد، فصل دوم عشایری که شامل سفرهای جاده ای متعدد در سراسر ایالات متحده با یک کمپر فولکس واگن بود. او سرانجام در کالیفرنیا ساکن شد و در آنجا با آخرین همسرش الن آشنا شد و زندگی روشنفکرانه‌اش با وجود تشخیص‌های ناشنوایی و زوال عقل ادامه یافت. همانطور که خانواده‌اش به یاد می‌آورند، او تا آخرین هفته‌های زندگی‌اش از بازی‌های اسکربل لذت میبرد.
از او همسرش الن لی به یادگار مانده است. دخترانش الیزابت لی (دیوید گویا) و گلوریا لی (متیو لینو)؛ نوه های او الکس، بنجامین، میسون و سام. خواهرش لی ژونگ (لی تونگشن)؛ و دوست خانوادگی آنجلیک ابیگیل. خانواده او درخواست کرده اند که هدایایی به افتخار زندگی فرانسیس فن لی به آنها اهدا شود بنیاد هرتز.
